Ваенна-стратэгічныя задачы і склад удзельнікаў крыжовых паходаў на розных этапах былі розныя. Першыя крыжовыя паходы з'яўляліся шырокім ваенна-каланізацыйнай рухам еўрапейцаў на Блізкі Усход. У ім бралі ўдзел разам з буйнымі і дробнымі феадаламі масы сялянства. Дзякуючы ўдзелу сялянства раннія паходы на Усход (да сярэдзіны XII ст.) Былі масавымі і ў вялікай ступені стыхійнымі прадпрыемствамі. Значную ролю ў іх адыгрывала бяднота, адурманеная царкоўнай прапагандай. З сярэдзіны XII крыжовыя паходы ператвараюцца пераважна ў феадальныя прадпрыемства. З канца XII ст. на першы план у іх вылучылася імкненне да тэрытарыяльнай і гандлёвай экспансіі феадальных дзяржаў Заходняй Еўропы, іх барацьба з мусульманскімі государствам пярэдняй Азіі і з Візантыяй за дамінаваньне ва Усходнім Міжземнамор'і. Рэлігійныя матывы паступова страцілі рэальнае значэнне, хоць фармальна і працягвалі заставацца сцягам крыжовых паходаў.
Натхняльнікам, арганізатарам і актыўным удзельнікам крыжовых паходаў нязменна з'яўлялася каталіцкая царква на чале з папамі.